Een volleerd specialist ouderengeneeskunde beschikt over alle nodige competenties voor de uitoefening van het vak. Verwerving van die competenties is het doel van de opleiding. De ontwikkeling van de arts in opleiding tot specialist (aois) staat daarbij centraal. Immers, iedere aios is uniek, heeft zijn eigen voorgeschiedenis, specifieke eigenschappen en zijn eigen manier van leren.

De beroepspraktijk is het vertrekpunt van de opleiding. Tachtig procent van de opleiding vindt plaats op leerwerkplekken. De aios werkt op een opleidingsplaats bij een zorginstelling, onder begeleiding van een arts opleider, aangevuld met stages. Ook het cursorisch onderwijs bij GERION zelf sluit zo veel mogelijk aan bij de leerervaringen in de praktijk. Het GERION opleidingsplan is in overeenstemming met de regelgeving rond de opleiding tot specialist ouderengeneeskunde.

Competenties en thema's

Een competentie bestaat uit een combinatie van kennis, inzicht, vaardigheden, motivatie, houding en persoonskenmerken. Competenties zijn essentieel om effectief te kunnen handelen in de beroepssituatie. De specialist ouderengeneeskunde dient te beschikken over competenties op zeven verschillende terreinen:
medisch handelen, communicatie, samenwerking, kennis en wetenschap, maatschappelijk handelen, organisatie en professionaliteit.

De beroepsvereniging Verenso (voorheen NVVA) onderscheidt binnen die zeven terreinen in totaal zeventien competenties, variërend van het hanteren van diagnostische en therapeutische vaardigheden (competentie 1) tot het voeren van doel-matig overleg (competentie 6) tot het uitoefenen van de geneeskunde naar de gebruikelijke ethische en juridische normen (competentie 17).

Om structuur in de opleiding te brengen zijn deze competenties onder-gebracht in zes thema's: acute zorg, chronische somatische zorg, revalidatie, palliatieve zorg, psychogeriatrische zorg in instellingen en ambulante psychogeriatrische zorg. Het GERION opleidingsplan geeft van elk thema aan welke competenties tot het betreffende thema gerekend worden, in welke periode van de opleiding er aan gewerkt kan worden en hoe deze competenties getoetst worden.

<naar boven>

Leren in de praktijk

Het praktijkgedeelte van de opleiding vindt plaats op leerwerkplekken bij zorginstellingen die erkend zijn als opleidingsinrichting. Denk aan verpleeg-huiszorgorganisaties, revalidatiecentra, ziekenhuizen, ambulante afdelingen en verblijfsafdelingen van GGz-instellingen, hospices en wetenschappelijke instituten. Deze instellingen werken samen in consortia, ten behoeve van het onderwijs aan aios.

De aios wordt op de leerwerkplek intensief begeleid door een specialist ouderengeneeskunde opleider.

De opleiding is verdeeld in vier perioden. Tijdens de perioden Somatiek en Psychogeriatrie ziet de aios patiënten die zijn opgenomen in een instelling voor verpleeghuiszorg. Tijdens de opleidingsperiode Ambulant ziet de aios zelfstandig wonende ouderen thuis, op dagbehandelingplaatsen of in het verzorgingshuis.

Tijdens de stageperiode volgt de aios twee stages, een ziekenhuisstage en een keuzestage. Bij de keuzestage kan het ook gaan om een periode van wetenschappelijk onderzoek. Tijdens de stage wordt de aios begeleid door een stageopleider.

Stages en opleidingsperioden kunnen worden gevolgd in een volgorde die past bij de leerroute van de aios. Dat kan betekenen dat sommige perioden gelijktijdig gevolgd worden, in deeltijd of over een langere periode.

<naar boven>

Cursorisch onderwijs

Een dag in de week komt de aios naar GERION voor het cursorisch onderwijs. In dit onderwijs wordt gereflecteerd op het eigen handelen en kan de aios zijn kennis en vaardigheden verdiepen. GERION zelf verzorgt het onderwijs tijdens de instituutsdagen. De dagen bestaan uit een vast ochtend-programma, een wisselend middagprogramma en een aantal vaste onderdelen verspreid over het jaar.

In de ochtend reflecteren de aios in vaste jaargroepen op hun ervaringen op de leerwerkplekken. Deze jaargroepen worden begeleid door twee staf-medewerkers van GERION: een specialist ouderengeneeskunde en een gedragswetenschapper. De ochtend begint met een spuiuur, waarin elke aios kan vertellen over zijn ervaringen en hier feedback op krijgt van collega aios en van de begeleiders. Vervolgens wordt ingegaan op casussen, waarbij wordt gewerkt aan het verwerven van vakkennis, het leren analyseren en oplossen van problemen en het leren leren.

's Middags volgen de aios keuzeprogramma's in wisselende groepen. Die keuzeprogramma's kunnen betrekking hebben op kennisontwikkeling, visieontwikkeling en het trainen van vaardigheden. Het keuzeprogramma zijn omschreven in het GERION Keuzeprogrammaboek.

Vaste onderdelen in het opleidingsprogramma zijn de introductieweek, de wetenschapsweek, mentorbijeenkomsten (telkens met een halve jaargroep, onder begeleiding van de eigen mentor), supervisie (ook met collega's uit de eigen jaargroep), praktijkobservatie (op bezoek bij collega aios) en het bijwonen van het Verenso (NVVA) jaarcongres.

Naast de instituutsdagen zijn er landelijke studiedagen, georganiseerd in samenwerking met de twee andere opleidingen tot specialist ouderen-geneeskunde in Leiden en Nijmegen. Ook werkt GERION aan de ontwikkeling van elektronisch leren in E-programma's.

<naar boven>

Individueel Opleidingsprogramma

Elke aios volgt een opleidingsschema met eigen leerdoelen, op maat gesneden naar zijn vooropleiding, specifieke eigenschappen, zijn manier van leren en zijn persoonlijke omstandigheden. Dit programma ligt vast in het Individueel OpleidingsPlan (IOP). De aios stelt dit IOP samen in de eerste weken van de opleiding, in samenspraak met zijn mentor en de opleider-specialist ouderengeneeskunde. Het IOP moet uiteraard voldoen aan de kaders die GERION stelt.

Elke aios heeft één van de vaste begeleiders van zijn jaargroep bij GERION als mentor. Die mentor begeleidt ook de mentorbijeenkomsten, die telkens plaatsvinden met tussenpozen van enkele weken. In de mentorgroep kan de aios zijn voortgang bespreken en zo nodig overleggen over bijstelling van zijn IOP.

<naar boven>

Toetsing en beoordeling

In een competentiegerichte opleiding wisselen leren, toetsing en beoordeling elkaar voortdurend af. Het doel van toetsing en beoordeling is zichtbaar te maken hoe ver de aios gevorderd is bij de verwerving van de competenties van de specialist ouderengeneeskunde. Toetsing en beoordeling hebben educatieve functie en een selectieve functie.

Door de educatieve functie van toetsing en beoordeling krijgt de aios inzicht in zijn sterke en zwakke kanten en in zijn voortgang. De aios gebruikt de resultaten voor het stellen van nieuwe leerdoelen en het kiezen van een leerstrategie om die doelen te realiseren.

De selectieve functie houdt in dat GERION de resultaten van toetsing en beoordeling gebruikt om een oordeel te vellen over de voortgang van de aios. Die voortgang kan voldoende zijn, twijfelachtig of onvoldoende. Bij twijfelachtige voortgang kan de opleiding onder voorwaarden worden voortgezet. Bij onvoldoende voortgang wordt de opleiding beëindigd.

Elke competentie wordt getoetst in relatie tot het thema waar die competentie betrekking op heeft. GERION beschikt hiervoor over een groot aantal toetsinstrumenten, waaronder een klinische praktijkbeoordeling, dossier-beoordeling, casusbeschrijvingen, consultatieverslagen, beoordeling van medisch technische verrichtingen, managementopdrachten, kennistoetsen, mentorverslagen, verslagen van voortgangsgesprekken met de opleider op de leerwerkplek en een wetenschappelijke scriptie. De aios bundelt alle resultaten in een portfolio, aan de hand waarvan GERION kan beoordelen of er sprake is van voldoende voortgang.

<naar boven>

Klik hier om een informatiepakket aan te vragen