Een hoge, ruime hal met gezellige zitjes ademt de sfeer van een modern café. Een paal met allemaal straatnamen wijst de bewoners de weg naar hun kamers. Vanuit de binnentuin kwetteren talloze vogels. Dit is de werkplek van André Noordhuis. Hij is verpleeghuisarts bij Zorgcirkel Waterland, locatie Molentocht in Purmerend. 'Patiënten wonen hier, in de entourage en sfeer moet je daarmee rekening houden.'
Noordhuis had het in het ziekenhuis snel gezien. De heroïek van medisch-technische hoogstandjes was aan hem niet besteed. En in de kortstondige, oppervlakkige contacten met patiënten en zorgverleners kon hij zijn ei niet kwijt. 'Je zag weinig affiniteit met ouderen. Ze werden vaak net zo behandeld als jongere patiënten, terwijl de ziekteverschijnselen zich anders openbaren en ze daar ook anders mee omgaan. Het zijn kwetsbare mensen. Het lichaam heeft minder reserves en er is meer kans op complicaties. Mentaal gezien is het aanpassingsvermogen minder, mensen raken sneller verward. Daar moet je rekening mee houden. Net als met slecht slapen en dat het aan- en uitkleden langer duurt. Een ziekenhuis is daar niet goed voor toegerust.'
 

Aantrekkelijke mengelmoes

Al tijdens zijn co-schappen werkte hij als verpleeghulp in verpleeghuizen. Daar ontstond de affiniteit met de zorg voor ouderen. Inmiddels is hij al weer tien jaar werkzaam in dit vak en naar volle tevredenheid. Hij beschouwt het werk als een aantrekkelijke mengelmoes van meerdere aspecten. Je bent generalist en op een aantal terreinen specialist, bijvoorbeeld geriatrie, neurologie, orthopedie, revalidatiegeneeskunde en terminaal palliatieve zorg. Dat is de medische kant van de zaak.
Werken in een team is een andere aantrekkelijke factor. 'Ik werk heel intensief samen met paramedici, psychologen, verpleegkundigen en zieken-verzorgenden. Met zijn allen zijn we bezig met de zorg voor de bewoners, ieder vanuit zijn eigen expertise. De verpleeghuisarts is de bindende kracht. Natuurlijk ben je inhoudelijk eindverantwoordelijk. Je moet knopen doorhakken en de richting aangeven, maar je zit niet opgesloten in een kamertje. De sfeer is over het algemeen heel ontspannen, heel positief.'
 

Nadenken

De zorg in het verpleeghuis wordt steeds zwaarder, alleen het topje van de ijsberg wordt opgenomen. Dan gaat het bijvoorbeeld om mensen met zware psychiatrische problematiek, ernstige gedragsproblemen bij dementerenden en gecompliceerde somatische problematiek.
Noordhuis: 'We zien steeds meer ingewikkelde casuïstiek waar we met elkaar hard over na moeten denken, maar dat vind ik ook het aantrekkelijke van het vak. Het is geen beroep dat je op de automatische piloot kunt doen. Bij ons is er geen sprake van de trits: symptomen - diagnose - behandeling. Hier moet je veel meer nadenken, zelfs voordat je een onderzoek doet.

Je moet afwegen wat zo'n onderzoek voor belasting betekent voor de patiënt. Telkens moet je je de vraag stellen - in overleg met de patiënt en de familie: hoe ver ga ik? Je bent dus ook veel met ethische en juridische vraagstukken bezig.' Dat brengt ons op het vraagstuk van de euthanasie, iets wat Noordhuis drie keer heeft meegemaakt 'en dat was meer dan genoeg. Maar in feite is dat op een periode van tien jaar heel weinig. Dat komt volgens mij doordat we zoveel tijd en aandacht kunnen geven aan patiënten die in de laatste fase van hun leven zitten. We doen veel aan pijnbestrijding, we praten veel, we laten ze niet in de steek. De behoefte aan euthanasie dringt zich dan minder sterk op.'
 

Buiten de muren

De verpleeghuisarts werkt tegenwoordig steeds vaker buiten het verpleeg-huis. Veel mensen met een verpleeghuisindicatie wonen noodgedwongen nog thuis of zitten in een verzorgingshuis. Voor hen is er substitutiezorg bedacht, waarbij de verpleeghuisarts de regie over het behandelpan voert.
'Je werkt dan in een netwerk met huisartsen, personeel van thuiszorg en verzorgingshuizen. Dat is soms best moeilijk, maar ook uitdagend. Ik merk dat verpleeghuisartsen beter dan huisartsen in een structuur kunnen werken. Wij zijn immers niet anders gewend.' Deze ontwikkeling doet een beroep op managementkwaliteiten, een andere leuke dimensie van het vak, vindt Noordhuis. 'Dan doel ik op het management rondom een patiënt: je bent verantwoordelijk voor de kwaliteit van zorg. Maar soms heb je ook te maken met zaken op het gebied van de hygiëne, dan moet je met directies onderhandelen. Dat moet je leuk vinden en er gevoel voor hebben.'

Tot slot noemt hij nog als positieve ontwikkeling de professionalisering van het vak met o.a. de komst van de opleiding verpleeghuisarts en wetenschappelijk onderzoek.